Cẩm+nang+sơ+cấp+cứu+thông+thường

2. Ngộ độc thức ăn 3. Ngộ độc nấm 4. Ngộ độc thuốc 5. SAY NẮNG 6. Say nóng 7. Chó dại cắn 8. Rết cắn 9. Rắn cắn 10. BÒ CẠP CHÍCH 11. Ong đốt 12. Đỉa hoặc vắt cắn 13. Ve cắn 14. Ngứa do trúng quả mắt mèo 15. Sơ cấp cứu người bị điện giật
 * 1. Đầy bụng khó tiêu

ĐẦY BỤNG KHÓ TIÊU** - Xảy ra sau bữa ăn quá nhiều món, thức ăn bị ôi thiu hoặc thức ăn lạ. - Nôn mửa, đau bụng, ỉa chảy. Uống một cốc nước hòa 1 muỗng canh bicacbonat (thuốc muối) hoặc uống một cốc chè đường. Nhịn ăn một bữa. Tuy nhiên cần cảnh giác, phải đi khám bệnh khi: - Cơn đau kéo dài qúa 2 giờ. - Nôn mửa qúa nửa giờ. - Sốt trên 37,5 độ. - Xảy ra khoảng 6 giờ sau khi ăn. - Thức ăn ôi thiu, đồ hộp qúa hạn sử dụng. - Đau bụng dữ dội, nôn mửa nhiều lần. - Hoa mắt, chóng mặt, ngất, vã mồ hôi. - Lấy một lông gà đã rửa sạch, ngoáy họng để **gây nôn**. Giữ lại chất nôn và nước tiểu. - **Sưởi ấm**. - Điều tra diễn biến sự việc ở người xung quanh. - ** Chuyển bệnh viện hoặc mời bác sĩ **. //*** MỘT SỐ CÁCH PHÂN BIỆT GIỮA NẤM ĐỘC VÀ NẤM ĂN ĐƯỢC.**// - Thường có hình thù kỳ dị. - Màu sắc rực rỡ và có ánh lân tinh khi để trong bóng tối. - Ngắt đọt cây thấy có nhựa trắng. - Nhai thử thì thấy có vị đắng, cay hay buồn nôn. - Nếu nấu lên 15 phút, sau đó bỏ vật bằng bạc hay bằng đồng mà bề mặt vật đó bị đen lại. - Hoặc có bọc loe hình chén – còn gọi là yếm chân cứng (xem hình). - Dưới mũ có kẻ khía. - Trên mặt mũ thường trơn láng một màu. - Có thể có bọc loe (yếm) mềm hình chén ở chân. Tùy thuộc loại. - Loại nấm gây nôn mửa, ỉa chảy 1 – 4 giờ sau khi ăn. Chỉ cần gây nôn (nếu đến sớm) cho uống nước đường, nước mía. Hoặc nếu có thể uống than hoạt tính tán nhỏ thì rất tốt. - **Loại nấm (rất ngọt) gây viêm gan nhiễm độc sau 12 giờ, dễ gây tử vong (vàng da, hôn mê). Cho bệnh nhân uống nước đường rồi chuyển đến bệnh viện ngay.** - Hay gặp ở trẻ em: cha mẹ cho uống qúa liều hoặc tưởng lầm thuốc là kẹo. - Thường gặp ở những người có chủ trương tự tử. - Xanh tím, vã mồ hôi. - Thở nông hoặc ngưng thở. - Thổi ngạt. - Chuyển ngay đến bệnh viện. Là tác dụng trực tiếp của ánh nắng lên đầu, gáy nạn nhân trong một thời gian dài. - Da đỏ, rất nóng và khô. - Nhức đầu, khó chịu, chóng mặt, mệt, đau lưng. - Nôn mửa, xây xẩm mặt mày, khó thở. - Cuối cùng là hôn mê, trụy mạch nếu không được cứu chữa. - Thân nhiệt cao: 40 – 41 độ C. Đôi khi trên 42 độ C, lúc này người bị nạn có thể bất tỉnh. - Đưa nạn nhân đến chỗ râm mát. - Đặt nằm, đầu hơi cao, cởi quần áo. Quạt cho nạn nhân. - Chườm lạnh bằng khăn ở đầu (trán, gáy), ở ngực, bụng và hai đùi. - Chuyển nạnn nhân đến bệnh viện, không đắp chăn. Tiếp tục chườm lạnh. Là tình trạng cơ thể ở trong một môi trường qúa nóng nhưng ẩm ướt và không có gío, lao động chân tay nặng nhọc. Có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh sốt cao lại được bọc trong chăn (mền). - Mệt rã rời, chuột rút. Có thể không sốt. - Da lạnh, mặt tái nhợt, vã mồ hôi, lạnh, đồng tử giãn. - Mạch nhanh, nhịp thở nhanh. - Nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn. - Có thể trụy mạch, ngất xỉu. - Đối với trẻ nhỏ: sốt cao, lên cơn giật. - Đặt nạn nhân ở nơi mát. - Cho uống nước lạnh hoặc nước có pha 1 thìa (muỗng) cà phê muối cho 1 lít nước. - Mời bác sĩ. - Tìm cách điều tra con chó vừa mới cắn mình xong. Nếu là chó dại thì phải nhờ người cố bắt được, không được đánh chết nó. - Khử khuẩn da xung quanh nhiều lần bằng thuốc tím, cồn íôt hoặc cồn 70 độ, băng lại. - Đưa đến trạm vệ sinh phòng dịch hoặc viện Pasteur (nếu ở thành phố) để tiêm phòng dại và phòng uốn ván. Nếu giữ con chó đó trong 10 ngày mà không có chuyện gì xảy ra thì có thể ngưng chích. Rết là một loài bò sát có rất nhiều chân (cả trăm chân), có một đôi răng nhọn hoắt. Sau khi cắn người thì chất độc từ lỗ chân răng phóng thẳng vào vết thương. - Nếu nhẹ: Sưng nhức, khó chịu. - Nếu nặng: tổ chức cục bộ bị hoại tử làm viêm tuyến bạch huyết, nóng sốt cao độ, đau nhức đầu, lợm giọng, buồn nôn mửa. - Rửa bằng xà bông nước hoặc dung dịch Amoniac. - Chườm lạnh nhằm làm giảm đau nhức. - Nếu không thuyên giảm thì chuyển vào bệnh viện. - Hạt tắc (quất) giã nhỏ, đắp vào vết cắn. - Giã bạc hà hay lấy rau sam đắp vào vết cắn. - Hơ chỗ bị cắn vào ngọn đèn hay lửa cho bị nóng lên. - Thọc tay vào cổ gà lấy chất nhờn bôi vào vết cắn. - Lấy gòn thấm dầu hôi bóp mạnh vào vết thương.
 * Triệu chứng:**
 * Xử trí:**
 * NGỘ ĐỘC THỨC ĂN**
 * Triệu chứng:**
 * Xử trí:**
 * NGỘ ĐỘC NẤM**
 * + Nấm độc:**
 * + Nấm ăn được:**
 * Triệu chứng và xử trí:**
 * Tóm lại nếu không biết chắc thì tốt nhất là đừng ăn kẻo ngộ độc rất nguy hiểm.
 * NGỘ ĐỘC THUỐC**
 * Triệu chứng:**
 * Xử trí:**
 * SAY NẮNG**
 * Triệu chứng:**
 * Xử trí:**
 * - Cho uống nhiều nước lạnh có pha nước muối (nửa thìa cà phê cho 1 lít nước).**
 * SAY NÓNG**
 * Triệu chứng:**
 * Xử trí:**
 * CHÓ DẠI CẮN**
 * Xử lý:**
 * - Để cho vết thương chảy máu cho nước dãi chó ra bớt. **
 * RẾT CẮN**
 * Triệu chứng:**
 * Xử lý:**
 * Theo dân gian:**

Khi bị rắn cắn, bất kể là loại rắn nào, ta cũng phải hết sức cẩn thận. Nếu chu vi vết cắn gây đau nhức kịch liệt, sưng phù, nạn nhân nhức đầu, hoa mắt, buồn nôn… thì có thể là đã bị rắn độc cắn. Dựa vào con rắn đã đánh, bắt được: rắn lục, hổ mang, cạp nong, cạp nia... - Nếu là rắn lục hay chàm quạp thì vết thương xưng tấy đau nhức rất nhanh. - Nếu là rắn hổ, vết thương ít sưng đau nhưng vài giờ sau nạn nhân có thể chết vì ngạt thở do chất độc làm liệt hô hấp. - ** Thật bình tĩnh, không được cử động mạnh **. Nếu không nọc độc sẽ càng lan nhanh trong cơ thể. - Dùng băng cuộn hay nẹp vải ** băng chặt phía trên vết rắn cắn khoảng 5cm **. Nếu làm garô thì phải cẩn thận: cứ sau 1 giờ thì nới garô 1 lần, ghi chép nhật ký garô. - ** Khử khuẩn ** vết cắn bằng thuốc tím hoặc cồn íôt. Có thể tẩy nọc tại chỗ bằng nước xà phòng hoặc các loại nước có chất chua hay chát. - Lấy một con dao thật bén đã khử trùng sạch sẽ (bằng lửa là tốt nhất) rạch vào mổi vết răng nanh một hình chữ thập (+) dài khoảng 1cm và sâu 1,2cm. - Dùng miệng (không sâu răng hoặc có vết thương bên trong) hút nọc độc và nhổ đi trong khoảng 15 phút. Nếu có ống giác hơi thì càng tốt. Lưu ý: Phương pháp này phải làm ngay sau khi bị cắn, chứ nếu đã bị cắn sau 30 phút rồi thì xem như vô ích. - Cho nạn nhân uống cà phê hoặc chè đặc. - Quấn nước đá vào một khăn vải và đắp chườm xung quanh vết rắn cắn.
 * RẮN CẮN**
 * Triệu chứng:**
 * Xử lý:**

-Hòa chung 20g bù ngót (hoặc rau răm hay cây kim vàng) với 5g phèn chua: giã nhuyễn, nước để uống, xác đắp lên vết cắn. - Nhai cùng một lúc 6-7 lá trầu, 1 qủa cau, một chút vôi trầu, một miếng quế bằng ½ ngón tay út giã nhuyễn. Nuốt hết nước cốt vào miệng. Mũi kim ở cuối phần đuôi Bò cạp có chứa nọc độc cực kỳ lợi hại và có một số trường hợp có thể đưa đến tử vong, ta không nên xem thường. Triệu chứng: Người bị Bò cạp chích cảm thấy đau nhức và sưng tấy lên, chảy cả nước mắt nước mũi, lợm giọng, nôn mửa, tê lưỡi, nhức đầu, buồn ngủ, thở hổn hển, thậm chí có thể hôn mê, nóng sốt cao độ, viêm tụy. - Tìm cách lấy ngòi châm độc ra. - Rửa nước sạch chỗ bị chích, lấy vải lạnh băng lại. - Chữa bằng cách giác hơi giống như bị rắn cắn. - Có thể chữa theo dân gian bằng cách rửa sạch và giã nát Bồ công anh và Đại thanh diệp để đắp lên vết thương. - Nếu thấy chưa thuyên giảm thì phải chuyển gấp vào bệnh viện. Triệu chứng:Đau nhức kịch liệt, sưng tấy đỏ, nóng sốt cao độ, lợm giọng, nôn mửa, lòng bồn chồn hay kích động; nặng hơn có thể bị hôn mê hoặc tử vong. - Tìm cách gắp ngòi và túi độc của ong. - Có thể rửa bằng một trong những loại nước sau: Nước xà phòng, dung dịch Amoniac, nước vôi hoặc không có thì nước sạch cũng được. - Tán nhỏ Aspirin và rắc lên nơi bị chích để giảm đau. - Nếu là ong vàng thì rửa bằng giấm hoặc hành tươi. - Có thể chữa theo dân gian bằng cách rửa sạch và giã nát Thất diệp nhất chi hoa, Tử hoa địa đinh, bồ công anh và Bán biên liên để đắp lên vết thương. - Người dân tộc thường cố đập chết con ong lấy xác xé làm đôi và đắp lên vết cắn. - Dùng gạc tiệt trùng để băng bó vết thương. - Nếu có nhiều vết đốt thì chuyển viện gấp. Hãy yên tâm, hai con này cắn thì không thấy đau, nhưng sẽ bị mất máu. Đỉa thì ở dưới nước: ao, hồ… to bằng khoảng ngón tay út. Người ta có câu “Dai như đỉa” có nghĩa là khi nó đã bám vào người nào để hút máu thì rất khó dứt ra. Vết cắn của nó hơi ngứa ngứa chút đỉnh. Vắt thì ở trên cạn, chỉ nhỏ bằng que tăm, thường nằm dưới lá ẩm mục. Nó có vẻ “khôn” hơn con đỉa ở chỗ: Không bao giờ hút máu liền ngay sau khi bám vào người chúng ta. Nó thường cẩn thận bò len lỏi vào những chỗ kín nhất trong cơ thể chúng ta, lúc ấy mới tiến hành hút máu. Đến khi ta phát hiện thì hỡi ôi! Con vắt ban đầu chỉ bằng que tăm, giờ đây nó đã lớn bằng ngón tay cái. Điều đó có thể hiểu rằng số lượng máu của ta mất đi ngang bằng với kích thước thực tại của nó. Sau khi cắn, những con vật này thường tiết ra chất Hirudin nên máu cứ chảy không ngừng vì chất này có khả năng chống đông máu. - **Con đỉa kỵ vôi hoặc xà phòng**. Do đó, khi đi tắm chỗ nào nghi có đỉa thì nên mang theo 2 thứ đó. Nên khi nếu lỡ ta bị đỉa hút máu, thì hãy bôi một trong 2 thứ này vào: Nó sẽ nhả ra ngay. - Nếu chúng chui vào mũi hoặc tai (hoặc bất kỳ ngóc ngách nào trên co thể): lấy nước vôi trong bơm vào cho nó nhả ra. Sau đó dùng kẹp gắp. - Dùng mật ong nguyên chất nhỏ vào, nó cũng nhả ra. - Bôi dung dịch Perchlorure mà đem cầm máu là hiệu qủa nhất. Có 2 loại ve: Ve cắn (mà người ta hay gọi là ve chó) và ve không cắn (ve sầu kêu rả rích vào mùa hè).Triệu chứng: - Khi cắn vào ai, ve sẽ bám vào và hút máu. - Khi có động, ve sẽ tự động làm đứt phần đầu giả (nhỏ xíu nhưng đầy gai) dính lại vào vết cắn làm cho nạn nhân đau đớn, có khi cả năm sau mới hết khó chịu. - Nếu ve còn bám vào da, không nên động vào nó mà nên dùng nước điếu nhỏ vào, hoặc có thể lấy lửa diêm hay than đỏ dí từ từ vào, nó sẽ tự rơi ra. - Sau đó dùng vôi ăn trầu bôi vào vết cắn. - Nếu có thuốc mỡ DEP để bôi vào là tốt nhất. Khi bị trúng mắt mèo, ta thấy rất ngứa. Nếu gãi lãi càng thấy ngứa thêm, vết gãi sẽ càng tấy đỏ. Trái mắt mèo giống trái me nhưng đầy lông gây ngứa, nếu trúng mắt có thể gây mù mắt.
 * Chữa dân gian:**
 * - Chuyển nạnnhân đến bệnh viện (tránh bị dằn xóc-càng êm càng tốt). **
 * BÒ CẠP CHÍCH**
 * Xử lý:**
 * ONG ĐỐT**
 * Xử lý:**
 * ĐỈA HOẶC VẮT CẮN**
 * Triệu chứng:**
 * Xử lý:**
 * VE CẮN**
 * Xử lý:**
 * NGỨA DO TRÚNG MẮT MÈO**
 * [[image:http://doantn.hut.edu.vn/images/stories/content/so_tay_can_bo_doan_hoi/ky_thuat_leu_trai/ky_nang_so_cap_cuu_khi_di_trai/chomeo.jpg width="308" height="243" align="left"]]Triệu chứng:**

- Đốt giấy hơ lên chỗ ngứa. - Nắm cơm nếp (hoặc cơm tẻ cũng được) lăn trên da mặt. - Hoặc dùng băng keo dán vào những nơi da bị ngứa rồi lột ra để loại bỏ các lông [[http://doantn.hut.edu.vn/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=6&Itemid=145&limitstart=18|http://doantn.hut.edu.vn/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=6&Itemid=145&limitstart=18
 * Xử lý:**
 * BBT** //**(ST)**//

]] SƠ CẤP CỨU NGƯỜI BỊ ĐIÊNJ GIẬT: media type="youtube" key="XzV39VoOuJE" height="385" width="480"  Tai nạn điện giật thường xảy ra đột ngột, do vô tình hoặc không nắm vững những nguyên tắc đề phòng tai nạn khi tiếp xúc với điện, hậu quả là nạn nhân có thể bị bỏng ở các mức độ khác nhau, thậm chí tử vong do ngừng hô hấp và tuần hoàn. Nguyên nhân xảy ra tai nạn là do cơ thể người tiếp xúc với hai cực của nguồn điện. Thông thường, chân người tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với đất được coi là một cực, cực còn lại là một bộ phận bất kỳ nào đó của cơ thể tiếp xúc với nguồn điện. Dòng điện xoay chiều có đặc điểm kích thích mạnh mẽ và liên tục đối với hệ thần kinh và cơ. Nhóm cơ khép và gấp co mạnh hơn nhóm cơ duỗi, nên nạn nhân càng có xu hướng dính chặt vào nguồn điện mà không thể dứt ra được, mặc dù ban đầu vẫn còn biết mình đang bị nạn nhưng không thể điều khiển được các cơ duỗi ra. Nếu dòng điện tác động thẳng tới lồng ngực làm co cứng các cơ hô hấp, hoặc kích thích thần kinh điều khiển chức năng hô hấp ở một vị trí nào đó, áp lực không khí trong phổi tăng lên đột ngột, các phế nang bị vỡ, tổ chức kẽ nhu mô phổi bị phù nề và xung huyết, nạn nhân có thể tử vong do ngạt thở. Nếu dòng điện tác động vào cơ tim hoặc thần kinh điều khiển hệ tuần hoàn, gây ra tình trạng rung thất, ngừng tim thì tâm trương, nạn nhân có thể tử vong đột ngột mà chưa có biểu hiện tổn thương ở các tạng khác. Đường đi của dòng điện theo kiểu tay trái - chân phải, sẽ rất nguy hiểm vì dòng điện trực tiếp đi qua tim. Điện giật có thể gây ra tình trạng bỏng hết sức nguy hiểm cho nạn nhân. Khi dòng điện đi qua cơ thể sẽ xuất hiện bỏng ở nhiều vị trí với nhiều mức độ khác nhau. Xương có điện trở cao, khoảng 50Ω nên mức độ bỏng ở xương rất nặng, khó chẩn đoán và khó tiên lượng. Dòng điện cao thế thường gây bỏng sâu và rộng, kèm theo bỏng do phóng tia lửa điện. Dòng điện hạ thế gây bỏng sâu và hẹp, mức độ nhẹ hơn bỏng điện cao thế. Bỏng điện có thể gây hoại tử và chảy máu thứ phát, bởi vì khi dòng điện đi qua tế bào sẽ gây ra hiện tượng đục lỗ màng tế bào, đồng thời làm rối loạn chuyển hoá các chất trong và ngoài màng tế bào. Chảy máu và hoại tử có thể gây nên hội chứng chèn ép khoang, cần phải phẫu thuật cấp cứu giải phóng chèn ép để tránh hoại tử chi. Khi nạn nhân bị điện giật ngừng thở, ngay lập tức phải tiến hành hô hấp nhân tạo tại chỗ, cho đến khi tự thở được hoặc xác định nạn nhân chắc chắn đã chết thì mới dừng lại. Để nạn nhân nằm ở nơi thoáng đãng, nới rộng quần áo và dây thắt lưng, đệm dưới cổ cho đầu hơi ngửa ra sau để đảm bảo đường hô hấp được thông thoáng. Một tay bịt mũi nạn nhân, tay kia kéo hàm xuống dưới để miệng hở ra, ngậm chặt miệng nạn nhân rồi thổi liên tục 2 hơi đối với người lớn, một hơi đối với trẻ em dưới 8 tuổi, sau đó để lồng ngực tự xẹp xuống rồi lại thổi tiếp. Người lớn và trẻ em trên 8 tuổi, mỗi phút phải thổi ngạt 20 lần. Trẻ dưới 8 tuổi, mỗi phút phải thổi ngạt từ 20 đến 30 lần. Trẻ sơ sinh hiếm khi bị điện giật, nếu có ngừng thở, phải thổi ngạt từ 30 đến 60 lần một phút. Khi có ngừng tim, ngay lập tức phải tiến hành cấp cứu nạn nhân tại chỗ bằng cách bóp tim ngoài lồng ngực. Ngừng tim trong vòng 1 phút, khả năng cứu sống có thể tới 95%. Ngừng tim sau 5 phút, khả năng cứu sống chỉ còn 1%, và sẽ để lại di chứng thần kinh rất nặng nề vì tế bào não sẽ bị chết sau 5 phút thiếu Ôxy. Người tiến hành ép tim ngồi bên trái nạn nhân, hai bàn tay chồng lên nhau rồi để trước tim, tương ứng với núm vú hoặc khoang liên sườn 4 - 5 bên ngực trái, từ từ ấn sâu xuống khoảng từ 1/3 cho đến một nửa bề dày lồng ngực, sau đó nới lỏng tay ra. Người lớn và trẻ em trên 1 tuổi, số lần ép tim trong một phút khoảng 100 lần. Trẻ dưới 1 tuổi, mỗi phút ép tim hơn 100 lần. Trẻ sơ sinh có thể phải ép tim đến 120 lần mỗi phút. Nếu phải kết hợp cả ép tim với thổi ngạt, cứ 5 lần ép tim lại thổi ngạt một lần, ngoại trừ trẻ sơ sinh là 3 lần ép tim thổi ngạt một lần. ** BS Trần Văn Phúc ** // BV Xanh Pôn
 * **Điện giật có thể gây ngừng thở, ngừng tim, tử vong đột ngột, nên thời gian cấp cứu nạn nhân tại chỗ trong 5 phút đầu được coi là vàng.** **
 * Nguyên nhân bị điện giật **
 * Những tổn thương do điện giật **
 * Cấp cứu nạn nhân bị điện giật **

[] //Biểu dưới đây mô tả sự quý giá của từng phút, mỗi phút chậm sơ cứu là khả năng cứu sống giảm xuống, trong đó 5 phút đầu tiên có vai trò quyết định nhất.  Thời gian (phút) || 1 || 2 ||  3 ||  4 ||  5 || Khả năng cứu sống (%) || 98 || 90 ||  70 ||  50 ||  25 ||


 * Kiến thức an toàn vệ sinh lao động** : []